ตู้ปลอดเชื้อ (Biological Safety Cabinet; ตู้ไบโอฮาซาร์ด) คืออะไร?
ตู้ปลอดเชื้อ Biological Safety Cabinet (BSC) หรือบางครั้งเรียกว่า Biological Safety Cabinet ที่เข้าใจในประเทศไทยว่า "ตู้ไบโอฮาซาร์ด" คือหนึ่งในอุปกรณ์ห้องแล็บที่ออกแบบเพื่อใช้งานกับสิ่งที่เป็นอันตราย (Biohazardous Agents/Material) เช่น เชื้อไวรัส แบคทีเรีย รวมถึงสารเคมีบางอย่าง โดยอาศัยการกรองของ HEPA Filter ให้ได้อากาศที่สะอาด (Clean Particle-Free Air) ในพื้นทื่ทำงาน โดยทั่วไปตู้ปลอดเชื้อประเภทนี้มีความสามารถในการป้องกันขณะใช้งาน ดังนี้

• 1. ป้องกันผู้ปฏิบัติงานจากงานหรือผลิตภัณฑ์ที่เป็นอันตรายภายในตู้ปลอดเชื้อ (Personnel Protection)
  
• ป้องกันงานหรือผลิตภัณฑ์จากการปนเปื้อน (Cross Contamination) กับสิ่งแปลกปลอมต่างๆภายนอก (Product Protection)
• ป้องกันสภาพแวดล้อมภายนอก (หรือภายในห้องที่เครื่องตั้งอยู่) จากงานหรือผลิตภัณฑ์ที่เป็นอันตรายภายในพื้นที่ทำงาน

ตู้ปลอดเชื้อแบ่งออกเป็นกี่ประเภท ?
ตู้ปลอดเชื้อ Biological Safety Cabinet สามารถแบ่งเป็นสองประเภท ขึ้นอยู่กับขอบข่ายการใช้งานและความสามารถในการป้องกันผู้ปฏิบัติงาน (Personnel) ผลิตภัณฑ์ (Product) และสิ่งแวดล้อม (Environment) ดังนี้
    1. BSC Class I : ป้องกันผู้ปฏิบัติงานและสิ่งแวดล้อมเท่านั้น (Personnel and Environment Protection Only)

อากาศจากภายนอกถูกดูดผ่านพื้นที่ทำงานภายในเครื่อง โดยกรองโดยแผ่นกรอง HEPA Filter ที่อยู่ด้านบนของเครื่องแล้วจึงถูกปล่อยออกภายนอก โดยงานหรือผลิตภัณฑ์จะไม่ได้รับการป้องกันจากสิ่งปนเปื้อนภายนอกใดๆทั้งสิ้น (อากาศจากภายนอกพัดผ่านผลิตภัณฑ์โดยตรง โดยไม่ได้ถูก HEPA Filter กรองให้เป็นอากาศแต่อย่างใด)

• ผู้ปฏิบัติงานได้รับการป้องกันจากงานที่เป็นอันตรายต่างๆ เนื่องจากอากาศจากภายนอกจะถูกดูดผ่านเข้าไปในพื้นที่ทำงาน ทำให้สิ่งอันตรายเหล่านั้นไม่สามารถวิ่งสวนทางออกมาทำอันตรายกับผู้ปฎิบัติงานได้ (Personnel Protection)
• ตู้ปลอดเชื้อชนิดนี้มีลักษณะการทำงานเหมือนกับตู้ดูดควัน (Fume Hood) แต่จะแตกต่างกันที่ตู้ปลอดเชื้อนี้มีการติดระบบการกรองด้วย HEPA Filter ทำให้สามารถป้องกันสิ่งแวดล้อมภายนอกได้ด้วย (โดยปกติ ในตู้ดูดควันจะไม่มีการติด HEPA Filter)
• เนื่องด้วยข้อจำกัดในการป้องกันอันตราย ซึ่งไม่สามารถป้องกันผู้ปฏิบัติงานได้ ทำให้ตู้ปลอดเชื้อชนิดนี้ไม่เป็นที่นิยมและใช้งานในปัจจุบัน

2. BSC Class II : ป้องกันผู้ปฏิบัติงาน ผลิตภัณฑ์และสิ่งแวดล้อม (Personnel, Product and Environment Protection)

อากาศจากภายนอกถูกดูดเข้าไปในเครื่องผ่านรูตระแกรงด้านหน้า (Front Perforation) โดยไม่ผ่านพื้นที่ทำงานด้านใน เข้าไปด้านหลังเครื่องและถูกกรองโดย HEPA Filter ที่ด้านบนของเครื่อง กลายเป็นอากาศสะอาด (Clean Particle-Free Air) พัดลงมาภายในพื้นที่ทำงาน การหมุนเวียนของอากาศลักษณะนี้ทำให้ผลิตภัณฑ์หรืองานที่กำลังทำอยู่ถูกป้องกันจากสิ่งปนเปื้อนภายนอก (Product Protection)

• โดยมากทิศทางของอากาศจะเป็นแนวดิ่งวิ่งผ่านจากด้านบนของพื้นที่ทำงานลงมาด้านล่าง (Vertical Unidirectional Airflow)
• อากาศที่วิ่งผ่านพื้นที่ทำงานแล้วจะกระจายออกเป็นสองส่วนวิ่งตรงไปที่รูตระแกรงด้านหน้าและหลังเครื่อง (Front and Rear Air Grills) โดยไม่มีส่วนที่เล็ดรอดออกมาทำอันตรายต่อผู้ปฏิบัติงานได้เลย (Personnel Protection)
• ตู้ปลอดเชื้อชนิดนี้เป็นที่นิยมและใช้งานอย่างแพร่หลาย เนื่องจากความสามารถในการป้องกันที่ครอบคลุมตั้งแต่ผู้ปฏิบัติงาน ผลิตภัณฑ์ และสิ่งแวดล้อม

ประเภทของ Laminar Flow Clean Bench (ตู้ลามินาร์)
Laminar Flow Clean Bench หรือ "ตู้ลามินาร์" สามารถแบ่งได้ออกเป็นสองประเภทตามทิศทางการไหลของอากาศสะอาด (Clean Particulate-Air) ภายในเครื่องดังนี้

• Horizontal Laminar Flow Clean Bench (ตู้ลามินาร์ชนิดลมเป่าตามแนวนอน) อากาศสะอาด (HEPA-Filtered Air) วิ่งผ่านออกมาจากแผ่นกรอง HEPA Filter ด้านหลังเครื่องผ่านพื้นที่ทำงานออกมาทางด้านหน้าเครื่องในทิศทางตามแนวนอน
• Vertical Laminar Flow Clean Bench (ตู้ลามินาร์ชนิดลมเป่าตามแนวดิ่ง) อากาศสะอาด (HEPA-Filtered Air) วิ่งผ่านออกมาจากแผ่นกรอง HEPA Filter ด้านบนเครื่องเหนือพื้นที่ทำงานผ่านพื้นที่ทำงานออกมาทางด้านหน้าเครื่องในทิศทางตามแนวดิ่ง